چه كسي بار تجدد علوم ايرانيان را به دوش كشيد؟

منتشرشده: دسامبر 17, 2010 در Uncategorized
برچسب‌ها:, , ,

آيا تاكنون از خود پرسيده ايم ،بنيانگذار آموزش نوين ،در ايران و كسي كه ما را از چاه جهل وبيسوادي بيرون كشيده است، كيست؟

در دوره اي كه جهل وخرافات گريبانمان را گرفته و تنها علم ودانش در مكتب خانه هايي است كه مدرسين آن با آموزش نوين، سر ناسازگاري دارند و رواج آنرا بر خلاف شريعت و يك نوع تهاجم فرهنگي بشمارمي آورند،فرهنگي كه از اروپا به كشورمان رسوخ كرده وچه بسا باعث نابودي و اضمحلال اسلام عزيزمان ميگردد ،غافل از اينكه از مسلماني فقط نامش را به يدك ميكشند در حاليكه خدا در قرانشان توصيه زيادي دارد به علم ورزي ،تا جايي كه شعارشان است:

زگفتار پيغمبر راستگوي                                زگهواره تا گور دانش بجوي

اما آنها علم ودانش را فقط علوم مذهبي مي دانند وبس. افرادي را كه در پي كسب علوم ديگر هستند، ملحد وكافر ميدانند. در اين دوراني كه حماقت و تحجر، بزرگ و كوچك را در دامان خود پرورش ميداد كسي مي بايست باشد تا در برابر ملايان زمان ،قد علم كند وگرد ناداني را از رخسار اين مردم بزدايد و از زير سلطه كاسبان مذهب ،نجات دهد و او كسي نبود ، جز حسن رشديه.

ميرزا حسن تبريزي مشهور به رشديه ، موسس مدارس جديد ،در تبريز وتهران بود. او كسي است كه خود در خانواده اي مذهبي پا به عرصه وجود گذاشت و در مكتب پدرش ،كه خود مجتهد بود، پرورش يافته و از ديگر علماي آن زمان كسب علم نمود تا جايي كه خود نيز از وعاظ آن زمان بشمار آمد.

اما حسن رشديه با توجه به هوش و استعدادي كه داشت، و همينطور بر اثر يك تحول روحي، در همين مقام وموقعيت متوقف نشد. او كه در زمان مظفر الدين ميرزا اختلاف طبقاتي را در ميان مردم تبريز ميديد، بشدت رنج ميبرد. در آن زمان سه روزنامه فارسي زبان ، در خارج از ايران به نامهاي حبل المتين،اختر و ثريا منتشر وبه صورت پنهاني به تبريز فرستاده مي شد كه ميرزا حسن ،علاقه وافري به خواندن آنها داشت .خواندن اين مطالب براي ميرزا حسن، فاش ساخت كه نابساماني وضع مردم، از استبدادي است كه بر آنها سايه افكنده.

حسن رشديه رداي روحانيت را از تن بدر مي كند و روانه بيروت ،استانبول و مصر مي شود وآموزگاري آموزش نوين را مي آموزد ودر بيروت ، سبك نوين آموزش الفبا ودروس جديدي همچون، حساب وهندسه ،تاريخ و جغرافيا را فرا ميگيرد. ناصر الدين شاه  او را در زماني كه در تفليس مشغول تدريس مي باشد ،مي بيند و از او دعوت مي كند تا در ايران آموزش نوين را ايجاد كند. اما بدخواهان، مانع اجراي اين دستور شاه شدند و شاه را پشيمان كردند. اما در سال 1268 هجري شمسي در زادگاهش تبريز، در مسجدي، مدرسه اي به شيوه جديد راه اندازي كرد اما گروهي از روحانيان برآشفتند و متحجران ،زنگ مدرسه او را ناقوس كليسا ناميدند و كساني را كه در اين مدارس ،درس مي خواندند را ملحد و كافر دانستند .ميرزا حسن كه مردم زمان خود را به خوبي مي شناخت، سعي كرد آنها را آرام كند و حتي به جاي زنگ ،از شعري كه خود سروده بود بعنوان زنگ استفاده ميكرد كه يكي از دانش آموزان آنرا بلند مي خواند:

هر آنكه در پي علم ودانايي است                            بداند كه وقت صف آرايي است

اما باز هم طلاب بر نتافتند و وي را تكفير و مدرسه او را خراب كردند تا جاييكه بسياري از دانش آموزان را زخمي كردند و جالب اينكه، حسن رشديه مي خنديد ومي گفت:

‹‹اين جاهلان نمي دانند كه با اين اعمال نمي توانند، جلوي سيل بنياد كن علم را بگيرند، يقين دارم كه از هر آجر اين مدرسه، مدرسه ديگري بنا خواهد شد، من آنرا اگر زنده باشم ،خواهم ديدم››

زماني كه امين الدوله پيشكار آذربايجان شد، وي را حمايت كرد و دوباره در تبريز، مدارس را بر پا كرد و زمانيكه او به تهران رهسپار مي شود،رشديه نيز به همراه ايشان به تهران مي رود ودر آنجا مدارسي به نام مدارس رشديه بنيانگذاري مي كند.

اما در تهران نيز وضع به همين منوال بود ،تا جايكه در مجلسي كه خود رشديه تدارك ديده ،تا از نتايج  كار خود براي علما بگويد، به گفته خود حسن رشديه:

«يكي از آقايان كه مقامش عالي تر از لياقتش است،خودداري نتوانست، گفت: اگر اين مدارس تعميم يابد ،يعني همه مدارس مثل اين مدرسه باشد، بعد از ده سال يك نفر بي سواد پيدا نمي‌شود. آنوقت رونق بازار علما به چه اندازه خواهد شد، معلوم است. علما كه از حرمت افتادند، اسلام از رونق مي‌افتد… صلاح مسلمين در اين است كه از صد شاگرد كه در مدرسه درس مي‌خوانند يك دو تا شان ملا و با سواد باشند و سايرين جاهل و تابع و مطيع علما باشند.»

29 آذر سالگرد وفات اين انديشمند بزرگ است. بزرگي كه ياد و نامش در بين مردم ما بسيار كمرنگ است. او پدر فرهنگ جديد ايران است .در جايي خواندم كه نامش در تاريخ آموزش و پرورش ايران ،جاودانه ماند. وحال از خود مي پرسم: آيا به راستي ياد و نامش را تاكنون ارج نهاده ايم؟

Advertisements
دیدگاه‌ها
  1. مهدی می‌گوید:

    سلام. مبارک باشه وبلاگ تون . منتظر نوشته های بعدی شما هستیم.

  2. lonak47@gmail.com می‌گوید:

    kheili ali bod.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s